Bólu oka nie należy ignorować, bowiem może być jednym z wczesnych objawów chorób oczu. Nie warto też od razu panikować, bo czasami przyczyną bólu może być muszka, która wpadła pod powiekę. Więcej w tym temacie dowiesz się z naszego artykułu.

Przyczyny bólu oka - jakie mogą być?

Ból oka może pojawić się nagle lub narastać stopniowo. Czasem ból oka wynika jedynie z chwilowego podrażnienia, zmęczenia czy obecności niewielkiego ciała obcego. W innych przypadkach może jednak sygnalizować stan zapalny albo chorobę wymagającą konsultacji ze specjalistą. Duże znaczenie ma więc nie tylko samo występowanie bólu oka, ale również jego nasilenie oraz objawy, które mu towarzyszą.

Oto przyczyny, jakie mogą być powodem tego dyskomfortu:

Paproch lub inne ciało obce pod powieką

Jedną z najprostszych i najczęstszych przyczyn bólu oka jest obecność niewielkiego ciała obcego. Pod powiekę może dostać się kurz, piasek, pył, drobny włosek czy nawet mały owad. Przy każdym mrugnięciu taki element ociera powierzchnię oka, powodując kłucie, pieczenie, łzawienie i wyraźny dyskomfort. Dolegliwości zazwyczaj ustępują po usunięciu ciała obcego, o ile nie doszło do podrażnienia lub uszkodzenia rogówki.

Zmęczenie oczu

Ból oka może być również skutkiem przeciążenia wzroku. Wielogodzinna praca przed komputerem, korzystanie z telefonu, czytanie drobnego tekstu czy wykonywanie precyzyjnych czynności (np. pracując jako jubiler czy złotnik) sprawiają, że oczy przez długi czas pracują bardzo intensywnie, przez co może wystąpić skurcz akomodacyjny. Wtedy też może pojawić się uczucie ciężkości, napięcia, pieczenie oraz ból w okolicy oczu. Często towarzyszy temu również chwilowe pogorszenie ostrości widzenia. Sprawdź więcej informacji o syndromie widzenia komputerowego.

Suche oczy

Niedostateczne nawilżenie powierzchni oka również może powodować ból i pieczenie. Problem nasila się między innymi podczas długiego korzystania z ekranów, przebywania w klimatyzowanych pomieszczeniach albo przy ekspozycji na wiatr czy suche powietrze. Oko może być zaczerwienione, zmęczone i sprawiać wrażenie, jakby pod powieką znajdował się piasek. Co ciekawe, suchości może towarzyszyć również nadmierne łzawienie będące reakcją obronną oka. Dowiedz się więcej o zespole suchego oka.

Nieprawidłowo dobrane okulary lub soczewki

Ból w okolicy oczu może pojawić się także wtedy, gdy korekcja wzroku nie jest odpowiednio dopasowana. Zbyt mocne lub zbyt słabe szkła zmuszają narząd wzroku do większego wysiłku, szczególnie podczas czytania i pracy z bliska. W efekcie może występować uczucie napięcia oczu, bóle głowy oraz szybsze zmęczenie wzroku. Dyskomfort mogą wywoływać również niewłaściwie dobrane albo źle użytkowane soczewki kontaktowe. Sprawdź więcej informacji o tym, czy za słabe okulary psują wzrok.

Podrażnienie kosmetykiem lub inną substancją

Do oka może przypadkowo dostać się szampon, krem, kosmetyk do makijażu czy inna drażniąca substancja. Najczęściej powoduje to gwałtowne pieczenie, łzawienie, zaczerwienienie oraz ból oka. Dolegliwości mogą być niewielkie i szybko ustąpić po przepłukaniu oka, jednak kontakt z silniejszymi środkami chemicznymi może prowadzić do poważniejszych uszkodzeń.

Drobne uszkodzenie rogówki

Ból oka może pojawić się również po zadrapaniu rogówki. Do takiego urazu może dojść na przykład podczas pocierania oka, kontaktu z paznokciem, gałązką, soczewką kontaktową czy drobiną piasku. Nawet bardzo niewielkie uszkodzenie powierzchni rogówki może być wyjątkowo bolesne, ponieważ jest ona silnie unerwiona. Typowe są wtedy łzawienie, światłowstręt i wrażenie obecności czegoś w oku.

Ból oka - przyczyny wymagające pilnej konsultacji z lekarzem

Przyczyny bólu oka mogą być również dużo poważniejsze. Jeśli wystąpią objawy którejś z niżej przez nas opisanych dolegliwości, powinieneś jak najszybciej zgłosić się do lekarza specjalisty. 

Zapalenie spojówek

Ból lub pieczenie oka może towarzyszyć zapaleniu spojówek. W zależności od przyczyny pojawiają się również zaczerwienienie, łzawienie, swędzenie albo wydzielina, która może sklejać powieki. Zapalenie może mieć podłoże wirusowe, bakteryjne, alergiczne lub wynikać z działania czynników drażniących. Sam ból zwykle nie jest bardzo silny, ale utrzymujące się lub nasilające objawy warto skonsultować ze specjalistą.

Zapalenie brzegów powiek

Źródłem bólu oka nie zawsze jest sama gałka oczna. Stan zapalny brzegów powiek może powodować pieczenie, uczucie podrażnienia i dyskomfort szczególnie podczas mrugania. Często widoczne jest również zaczerwienienie powiek, obrzęk, łuszczenie skóry lub tworzenie się drobnych strupków przy rzęsach. Dolegliwości mogą mieć charakter przewlekły i nawracający.

Jęczmień

Bolesność oka i powieki może być związana z jęczmieniem, czyli miejscowym stanem zapalnym jednego z gruczołów znajdujących się w obrębie powieki. Zazwyczaj pojawia się niewielkie, zaczerwienione i bolesne zgrubienie. Ból jest szczególnie odczuwalny podczas dotykania powieki lub mrugania. Z czasem może pojawić się również obrzęk obejmujący większy fragment powieki.

Zapalenie rogówki

Do poważniejszych przyczyn bólu oka należy zapalenie rogówki. Może być związane między innymi z infekcją bakteryjną, wirusową lub grzybiczą, a ryzyko niektórych zakażeń wzrasta u osób niewłaściwie korzystających z soczewek kontaktowych. Poza bólem oka dodatkowo mogą pojawić się światłowstręt, silne łzawienie, zaczerwienienie oraz pogorszenie widzenia. Takich objawów nie należy ignorować, ponieważ nieleczone zapalenie rogówki może prowadzić do jej uszkodzenia.

Zapalenie błony naczyniowej oka

Ból oka może być również objawem stanu zapalnego dotyczącego głębiej położonych struktur gałki ocznej. Przy zapaleniu błony naczyniowej często pojawia się zaczerwienienie, nadwrażliwość na światło, zamazane widzenie oraz ból odczuwany wewnątrz oka. Choroba może mieć różne przyczyny, w tym podłoże autoimmunologiczne lub infekcyjne. Wymaga diagnostyki okulistycznej i odpowiedniego leczenia.

Ostry atak jaskry

Silny i nagły ból oka może być jednym z objawów ostrego zamknięcia kąta przesączania, związanego z gwałtownym wzrostem ciśnienia wewnątrzgałkowego. Oprócz bólu może wystąpić znaczne pogorszenie widzenia, widzenie kolorowych obwódek wokół źródeł światła, zaczerwienienie oka, ból głowy, nudności lub wymioty. Jest to stan wymagający pilnej pomocy medycznej, ponieważ wysokie ciśnienie może w krótkim czasie uszkodzić nerw wzrokowy.

Uraz oka

Silny ból oka po uderzeniu, skaleczeniu lub kontakcie z ostrym przedmiotem zawsze wymaga szczególnej uwagi. Nawet jeśli zewnętrzne obrażenia wydają się niewielkie, uraz może dotyczyć głębszych struktur oka. Szczególnie niepokojące jest nagłe pogorszenie widzenia, krwawienie, znaczny obrzęk lub zmiana wyglądu źrenicy. W takich przypadkach konieczna jest szybka ocena medyczna.

Co robić, gdy pojawi się ból oka?

Jeżeli ból oka wynika z przemęczenia wzroku, suchości oczu, dostania się pod powiekę drobnego paprocha, lekkiego podrażnienia kosmetykiem czy długiej pracy przed ekranem, zwykle można zacząć od prostych działań. Warto przede wszystkim dać oczom odpocząć, ograniczyć na jakiś czas korzystanie z telefonu i komputera oraz unikać pocierania powiek.

Sprawdź, jak chronić oczy w pracy przed komputerem.

• Jeżeli do oka dostał się kurz, pył lub niewielki paproch, można delikatnie przepłukać je czystą wodą czy solą fizjologiczną. Nie należy próbować usuwać ciała obcego paznokciem, pęsetą czy innym przedmiotem, ponieważ łatwo w ten sposób uszkodzić rogówkę. Przy uczuciu suchości i pieczenia pomocne mogą być również krople nawilżające, najlepiej bez konserwantów.

• Gdy przyczyną bólu oka jest zmęczenie wzroku, warto zrobić sobie dłuższą przerwę od patrzenia z bliska, zadbać o dobre oświetlenie i częściej mrugać. Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny je zdjąć, jeżeli oko zaczyna boleć, piec lub robi się wyraźnie zaczerwienione. Jeśli po odpoczynku i usunięciu czynnika drażniącego dolegliwości szybko ustępują, zazwyczaj nie ma powodów do niepokoju.

Kiedy ból oka wymaga konsultacji z lekarzem?

Inaczej należy postępować, jeżeli ból oka jest silny, narasta albo towarzyszą mu niepokojące objawy. Dotyczy to między innymi podejrzenia zapalenia rogówki, zapalenia błony naczyniowej, ostrego ataku jaskry, zapalenia nerwu wzrokowego czy poważniejszego urazu oka. W takich sytuacjach nie należy próbować leczyć problemu samodzielnie, ponieważ szybka diagnostyka może mieć duże znaczenie dla zachowania prawidłowego widzenia.

Konsultacja okulistyczna jest szczególnie ważna wtedy, gdy oprócz bólu pojawia się nagłe pogorszenie ostrości wzroku, silny światłowstręt, intensywne zaczerwienienie, duży obrzęk, ropna wydzielina lub ból nasilający się podczas poruszania gałką oczną. Pilnej oceny wymaga również nagły, bardzo silny ból oka połączony z bólem głowy, nudnościami, wymiotami albo widzeniem kolorowych obwódek wokół źródeł światła.

Jeszcze szybciej należy działać w przypadku poważnego urazu. Jeśli do oka wbił się opiłek metalu, szkło lub inny ostry przedmiot, doszło do silnego uderzenia albo kontaktu oka z substancją chemiczną, konieczna może być natychmiastowa pomoc medyczna. W takiej sytuacji najlepiej udać się na SOR lub do okulistycznej izby przyjęć. Nie należy samodzielnie wyciągać wbitego przedmiotu ani uciskać oka. W przypadku kontaktu ze środkiem chemicznym oko trzeba natomiast od razu obficie płukać czystą, letnią wodą przez kilkanaście minut, a następnie jak najszybciej zgłosić się po pomoc.

Dowiedz się, jakie są różnice między okulistą a optometrystą.